Supraclavicular
Hoofdhals Digest januari 2026
Het ESR Essentials-artikel over acute hoofd-halsinfecties levert een helder beeld op. Wanneer wél beeldvorming, wanneer niet, CT of MRI. Het soort keuzehulp waar je blij van wordt als dienstdoende radioloog.
Op de SEH draait de hoofd-halsradiologie niet om de subspecialist. Het draait om de collega die om half vier een aanvraag beoordeelt, de laborant die het protocol kiest, de SEH-arts die beslist of die CT nu moet. Bij elk van die schakels kan een goede richtlijn stranden. Niet omdat mensen het niet willen weten, maar omdat niemand het gedeeld heeft.
Ik merk dat ik vaker denk in kennisverspreiding dan kennisvergaring. Een artikel lezen is makkelijk. Zorgen dat je laborant en AIOS weten wanneer er contrast bij moet bij een mogelijke orbitale complicatie van sinusitis, dan wordt een richtlijn relevant.
Verder deze maand: twee AI-artikelen over extranodale extensie, een negatieve NEJM-trial over trombolyse bij a. retinalis occlusie, en een MD Anderson-serie over retropharyngeale kliermetastasen bij schildklierkanker. Die laatste deed mij afvragen: check ik dat eigenlijk standaard?
Tracklist
1. Pretreatment CT Identification of Extranodal Extension in Laryngeal and Hypopharyngeal Cancers Using Deep Learning.
Shen N et al. — Radiology, januari 2026
DeepENE is een deep learning-tool voor detectie van extranodale extensie (ENE) op preoperatieve CT bij larynx- en hypofarynxcarcinoom. Het model is getraind en extern gevalideerd op 1954 pathologisch bevestigde lymfeklieren bij 289 patiënten. AUC-waarden van 0,87–0,96 in externe cohorten, en het overtrof vijf gecertificeerde hoofd-hals specialisten significant — met name bij vroeg-stadium ENE (AUC 0,87 vs. gemiddeld 0,66; p < 0,001). Ook generaliseerbaar naar orale plaveiselcelcarcinomen.
→ Twee AI-artikelen over ENE-detectie in één maand. De prestatie bij vroeg-stadium ENE is opvallend: precies daar waar ik het moeilijk heb, scoort het model het beste.
2. ESR Essentials: acute infections of the head and neck-practice recommendations by the European Society of Head and Neck Radiology. 🟢 Open Access
Hirvonen J et al. — European radiology, januari 2026
Praktijkaanbevelingen van de European Society of Head and Neck Radiology voor beeldvorming bij acute hoofd-halsinfecties. Kernboodschap: bij ongecompliceerde rhinosinusitis, otomastoiditis en beperkte weke delen-infecties is spoedeisende beeldvorming niet geïndiceerd. Alarmsymptomen, zoals een zwelling in het aangezicht, ernstige pijn, neurologische uitval, oogklachten, vragen om spoed-CT met contrast. MRI heeft aanvullende waarde bij orbitale, schedelbasis- en intracraniële complicaties. Expliciet aandacht voor veneuze trombose, intracraniële uitbreiding en mediastinale betrokkenheid.
→ Open access, helder geschreven, en bruikbaar als naslagwerk voor het hele team. Zie ook de Pearl hieronder.
3. A Randomized Trial of Tenecteplase in Acute Central Retinal Artery Occlusion.
Ryan SJ et al. — The New England journal of medicine, januari 2026
De TenCRAOS-trial onderzocht of intraveneus tenecteplase (0,25 mg/kg) binnen 4,5 uur na acute centrale a. retinalis occlusie (CRAO) beter visueel herstel geeft dan aspirine. Dat bleek niet het geval: 20% vs. 24% herstel na 30 dagen (risicoverschil -3,7%; p=0,69). In de tenecteplase-groep trad één fatale intracraniële bloeding op. De onderzoekers staakten de studie vroegtijdig wegens veiligheidszorgen, na inclusie van 78 van de geplande patiënten.
→ Een negatieve trial die duidelijkheid schept. Trombolyse bij CRAO levert geen winst op en brengt risico’s met zich mee. Aspirine blijft de standaard.
Pearl
Wanneer wél en niet spoed-beeldvorming bij acute hoofd-halsinfecties
Uit het ESR Essentials-artikel (tracklist #2) de concrete decision rules:
Geen spoedeisende beeldvorming bij:
Ongecompliceerde acute rhinosinusitis
Ongecompliceerde otomastoiditis
Beperkte weke delen-infecties (tonsillair, odontogeen)
Wél spoed-CT met contrast bij alarmsymptomen:
Aangezichtszwelling
Ernstige pijn
Neurologische uitval
Oogklachten (orbitale complicatie)
Aanvullend MRI bij:
Orbitale complicaties
Schedelbasisuitbreiding
Intracraniële complicaties
Let expliciet op: veneuze trombose, intracraniële uitbreiding, mediastinale betrokkenheid.
Infographic gebaseerd op: Hirvonen J et al. ESR Essentials: acute infections of the head and neck — practice recommendations by the European Society of Head and Neck Radiology. Eur Radiol. 2026. DOI: 10.1007/s00330-025-11818-4. Open Access (CC BY).
Doe dit morgen
Check de retropharyngeale ruimte bij schildklierstaging
De MD Anderson-serie (Fournier et al., Head & Neck 🟢 Open Access) beschrijft 167 patiënten met retropharyngeale lymfekliermetastasen (RPLN) bij schildklierkanker. Zeldzaam, maar klinisch relevant: laesies ≥1 cm worden doorgaans chirurgisch verwijderd, en de groeisnelheid is langzaam (mediaan 3% per jaar).
De concrete actie: neem bij je volgende schildkliercarcinoom-staging de retropharyngeale ruimte bewust mee in je beoordeling. Het kost je tien seconden extra scrollen en je mist geen verrassing bij follow-up.
Voor de fijnproevers: Dit zijn de klieren van Rouvière.
Ook deze maand
Diagnostiek & klinisch beleid
Diagnostic performance of dual-layer spectral detector CT in differentiating middle ear cholesteatoma from chronic suppurative otitis media. 🟢 Open Access— Prospectieve studie naar dual-layer spectrale detector-CT (DLCT) voor het onderscheiden van middenoor-cholesteatoom van chronische otitis media bij 66 patiënten. European radiology
FAPI PET in the Diagnosis and Management of Inflammatory Diseases: Clinical Value and Future Perspectives. — Overzicht van FAPI PET/CT en PET/MR bij inflammatoire aandoeningen, waaronder thyreoïdgerelateerde stoornissen, IgG4-gerelateerde ziekte en vasculitis. Clinical nuclear medicine
A Compilation of Orbital and Ocular Adnexal Lymphomas on 18 F-FDG PET/CT.— Compilatie van orbitale en oculaire adnexale lymfomen op 18F-FDG PET/CT. Clinical nuclear medicine
Transarterial embolization outperforms radiofrequency ablation for thyroid goiters exceeding 100 mL: a study on efficacy and safety. 🟢 Open Access — Multicenterstudie die transarteriële embolisatie (TAE) vergeleek met radiofrequentie-ablatie (RFA) bij 70 patiënten met grote benigne schildkliernoduli. TAE presteerde beter bij volume >100 mL. European radiology
Neuro-ophthalmology Consultations in an Academic Medical Center with an Emergency Department Equipped with Nonmydriatic Fundus Imaging. — Non-mydriatische fundusfotografie op de SEH verandert het consultpatroon voor neuro-oftalmologie: minder onnodige verwijzingen, snellere triage. Ophthalmology
Subretinal Photovoltaic Implant to Restore Vision in Geographic Atrophy Due to AMD. 🟢 Open Access — Het PRIMA-systeem — een subretinaal fotonisch implantaat met speciale bril — herstelde functioneel zicht bij 38 patiënten met ernstige geografische atrofie door AMD. The New England journal of medicine
Nivolumab added to cisplatin and radiotherapy versus cisplatin and radiotherapy alone after surgery for people with squamous cell carcinoma of the head and neck at a high risk of relapse (GORTEC 2018-01 NIVOPOST-OP): a randomised, open-label, phase 3 trial.01850-1) — NIVOPOST-OP: toevoeging van nivolumab aan postoperatieve chemoradiotherapie bij hoog-risico hoofd-halscarcinoom. Lancet
International consensus recommendations and alignment of terminology for the histopathological diagnosis of extranodal extension in head and neck squamous cell carcinoma: an HN-CLEAR initiative.00535-2) — Internationale consensus over terminologie voor histopathologische diagnose van extranodale extensie bij hoofd-hals plaveiselcelcarcinoom. Relevant naast de twee imaging-ENE artikelen. Lancet Oncology
Techniek
Artificial Intelligence Model for Imaging-Based Extranodal Extension Detection and Outcome Prediction in Human Papillomavirus-Positive Oropharyngeal Cancer. 🟢 Open Access — AI-pipeline voor automatische lymfeknoopsegmentatie en iENE-detectie op CT bij HPV-positief orofarynxcarcinoom (n=397). Tweede ENE-AI paper deze maand. JAMA Otolaryngology
Uit Neuro-review
De volgende artikelen zijn gesignaleerd tijdens de neuro-review als relevant voor hoofd-hals:
Diagnostic performance of multiparametric imaging markers in differentiating local recurrence from post-treatment change in head and neck cancer surveillance.
Chang S, Lee JY, Ahn KJ — Neuroradiology, 2026-01-17
Categorie: diagnostiek
ADC, SUVmax en tumor blood volume (TBV) vergeleken voor het onderscheiden van recidief van postbehandelingsveranderingen bij 75 hoofd-halskankerlaesies. ADCmean had de beste diagnostische prestatie (AUC 0,94). De combinatie van ADC en SUVmax bereikte een AUC van 0,99. TBV bood aanvullende waarde bij artefactgedegradeerde ADC-maps.
Klinische relevantie: ADC en FDG-PET zijn betrouwbare tools voor het onderscheiden van recidief bij hoofd-halskanker; direct toepasbaar in de klinische follow-up.
Reflectievraag: Hoe integreert u multiparametrische beeldvorming (ADC, PET, perfusie) in de surveillance van behandelde hoofd-halstumoren?
Why 2D Matters: Comparative Evaluation of 2D and 3D T1-Weighted Imaging of the Skull Base and Neck.
Juliano AF, Huey N, Romo LV et al. — AJNR, 2026-01-05
Categorie: techniek
2D en 3D T1-gewogen beeldvorming vergeleken voor schedelbasis en hals bij 21 patiënten. 2D TSE was significant superieur voor vetvisualisatie, tumorrandaflijning, parotisarchitectuur en spierdelineatie. 3D had minder pulsatieartefacten maar meer susceptibiliteitsartefacten. Multiplanaire reformatie van 3D voegde geen diagnostische waarde toe.
Klinische relevantie: Bij schedelbasis- en halsbeeldvorming blijft 2D T1 TSE superieur aan 3D alternatieven voor weefselcontrast, ondanks de voordelen van dunne coupes bij 3D. Relevant voor MRI-protocolontwerp.
Reflectievraag: Hoe weegt u de voordelen van 3D acquisitie (dunne coupes, reformatie) af tegen het superieure weefselcontrast van 2D T1 TSE bij schedelbasis- en halsbeeldvorming?
Optimized 3D-ZOOMit real IR combined with T2-preparation improves perilymphatic enhancement and endolymphatic hydrops detection.
Li J, Chen S, Yue G et al. — Neuroradiology, 2026-01
Categorie: techniek
Prospectieve studie bij 53 Ménière-patiënten: een geoptimaliseerde 3D-real IR-sequentie met T2-preparatie gaf significant betere beeldkwaliteit en hydrops-detectie dan standaard varianten.
Klinische relevantie: Relevant voor optimalisatie van binnenoor-MRI protocollen; de verbeterde sequentie kan diagnostiek bij Ménière verbeteren.
Reflectievraag: Welk MRI-protocol gebruikt u momenteel voor de evaluatie van endolymfatische hydrops, en overweegt u aanpassingen op basis van deze bevindingen?
Impact of repetition time in 3D-real IR MRI sequences on inner ear imaging after single-dose gadobutrol: a comparative study in ménière’s disease.
Zhang W, Xie J, Jia X et al. — Neuroradiology, 2026-01
Categorie: techniek
Bij 37 Ménière-patiënten gaf een langere TR (10.000 ms) op 3D-real IR significant betere beeldkwaliteit en hydrops-detectie dan TR 7.000 ms en standaard 3D-FLAIR.
Klinische relevantie: TR=10.000 ms wordt aanbevolen voor betrouwbare endolymfatische hydrops-evaluatie op 3D-real IR.
Reflectievraag: Welke TR gebruikt u in uw huidige binnenoor-protocol, en zou u op basis van deze resultaten uw protocol aanpassen?
Imaging features of otosclerosis on photon counting detector CT: a retrospective case series and literature review.
Rao D, Murray JV, Beegle RD et al. — Neuroradiology, 2026-01
Categorie: techniek
Caseseries van 53 patiënten (106 temporale beenderen) met otosclerose op photon counting detector CT (PCCT). Uitstekende visualisatie van otospongiose-plaques, inclusief subtiele bevindingen buiten bestaande classificatiesystemen. IAC-divertikels bij 36% van de otosclerose-patiënten versus 2% bij controles.
Klinische relevantie: Met de toenemende beschikbaarheid van PCCT is kennis van de verbeterde visualisatie van otosclerose relevant, met name subtiele bevindingen die op conventionele CT gemist worden.
Reflectievraag: Heeft uw afdeling ervaring met photon counting CT voor temporaal beenonderzoek, en hoe beïnvloedt de hogere resolutie uw diagnostische drempel?
Colofon
165 artikelen gescreend uit 19 tijdschriften. 17 geselecteerd voor deze editie, aangevuld met 5 artikelen uit de neuro-review. Artikelen beoordeeld met Claude AI (Anthropic). Eindselectie en redactie: Onno Vijlbrief, neuro- en hoofdhalsradioloog.