Supraclavicular
Hoofdhals februari 2026
Wat hebben een gorilla, een radioloog en overdiagnostiek met elkaar gemeen?
Daniel Simons, cognitief psycholoog, liet proefpersonen basketbalpasses tellen in een video. Halverwege liep iemand in een gorillapak door het beeld. De ene helft zag het niet. De andere helft had het filmpje al eerder op Youtube gezien.
Inattentional blindness: je mist wat je niet zoekt. Maar wat als je niet doorhebt dat je dingen zoekt die er niet zijn? Overdiagnostiek is een nog vaak onderkend probleem in de geneeskunde. Deze maand bleek dat maar weer eens in een meta studie van Jeong Y et al. — European Radiology, februari 2026.
We zoeken te veel. Een patiënt met duizeligheid krijgt in acute setting een MRI omdat we hopen iets te vinden, of juist uit te sluiten. De opbrengst bij geïsoleerde duizeligheid zonder neurologische uitval blijkt laag. Ook even snel “alleen een DWI’tje”, is niet de oplossing. Maar de scan voelt toch als handelen, als helpen, als iets doen. En niet-scannen voelt als risico.
Dat is de bias die we slecht herkennen bij onszelf: action bias. In onzekerheid voelt iets doen beter dan afwachten, zelfs als afwachten de betere keuze is. We denken dat we diagnostiek bedrijven, maar we managen onze eigen onzekerheid. De aanvraag is er soms niet voor de patiënt, soms is de aanvraag is voor ons. Als radioloog hebben we vaak de wijsheid achteraf. Dit was dus een nutteloze scan. Maar hoe vaak vinden we eigenlijk dat we mogen scannen voor 1 positieve bevinding? Onze maatschappij accepteert meestal geen ‘ziek zijn’ zonder verklaring.
Dat betekent niet dat we nooit moeten scannen. Oraal carcinoma cuniculatum laat zien wat er gebeurt als je wél iets mist. Meer of minder diagnostiek dus? Of leren herkennen wanneer ons brein een verkeerd signaal geeft. Wanneer we scannen uit angst in plaats van uit redenering.
Simons’ gorilla ging over aandacht. Maar ik vraag me soms af. Zit het échte probleem bij de mensen die de gorilla missen, of bij de mensen die zeker weten dat zij hem wél gezien zouden hebben?
Tracklist
1. Practical guidelines on imaging of retinoblastoma: a 2025 update on behalf of the European Retinoblastoma Imaging Collaboration and the European Retinoblastoma Group. 🔓
Cardoen L et al. — European Radiology, februari 2026
De ERIC/ERG publiceert een geactualiseerde Europese richtlijn voor MRI bij retinoblastoom, afgestemd op de AJCC TNM 8e editie. De richtlijn definieert verplichte MRI-sequenties, bij voorkeur onder algehele anesthesie binnen twee weken na diagnose. Hogere resolutie acquisities maken gedetailleerdere evaluatie van intraoculaire tumoruitbreiding mogelijk. Het doel: standaardisering van beeldvorming en rapportage zodat oogartsen en kinderoncologen behandelbeslissingen baseren op uniforme radiologische informatie.
→ Een richtlijn die je protocol-map verdient. Retinoblastoom is zeldzaam genoeg om het protocol te vergeten.
2. Propensity-matched comparison of microwave ablation and surgical resection for preoperative T1N0M0 papillary thyroid carcinoma: 5-year follow-up. 🔓
Fei YL et al. — European Radiology, februari 2026
Eerste studie met 5-jaar follow-up die microwave ablatie (MWA) vergelijkt met chirurgische resectie bij T1N0M0 papillair schildkliercarcinoom (n=792, propensity-matched, mediane follow-up 69 maanden). Disease-free survival verschilt niet significant tussen beide groepen. Recidiefvrije overleving ligt lager bij MWA dan bij totale thyroïdectomie, maar is vergelijkbaar met lobectomie. MWA geeft minder complicaties: permanente heesheid trad uitsluitend op in de chirurgiegroep.
→ Vijf jaar data voor een vraag die in het MDO terugkomt: moet dit onder het mes? Bij T1N0M0 PTC is MWA nu een serieus alternatief met vergelijkbare oncologische uitkomsten en minder schade. Op naar het MDO!
3. Temporal bone dual-layer detector dual-energy computed tomography for identifying cholesteatoma. 🔓
Fan X et al. — European Radiology, februari 2026
Dual-layer detector dual-energy CT voegt kwantitatieve parameters toe aan de diagnostiek van cholesteatoom in het temporale bot. Een scoresysteem gebaseerd op effectief atoomnummer (Zeff ≤ 7,12) gecombineerd met scutumdestructie bereikt een AUC van 0,868, significant beter dan elke parameter afzonderlijk. Voor ziekenhuizen met dual-energy CT-apparatuur (zoals de Philips IQon) direct toepasbaar zonder extra scanprotocol of stralingsdosis.
→ Niche maar vernieuwend. Cholesteatoom versus niet-cholesteatoom is een klassieke twijfelaar op HR-CT. Een Zeff-waarde voegt een objectief getal toe aan een subjectieve beoordeling. Aan de andere kant. Als ik scutum destructie zie, moet ik wel van heel goede huize komen om de diagnose cholesteatoom te verwerpen.
Pitfall
Oral Carcinoma Cuniculatum: A Rare, Clinically Challenging Entity — A Case Report and Updated Systematic Review.
Huang PJ et al. — Head & Neck, februari 2026
Oraal carcinoma cuniculatum (OCC) is een zeldzame, goed gedifferentieerde variant van het orale plaveiselcelcarcinoom. Het probleem: klinisch en op beeldvorming imponert het als een benigne laesie, waardoor de diagnose vertraagd wordt. Deze systematische review (115 patiënten, 46 studies) toont lage nodale metastasering (9,0%) en overwegend locoregionaal recidief (15,8%). Electieve halsklierdissectie bij klinisch N0-patiënten is mogelijk niet routinematig nodig.
Onthoud: een goed gedifferentieerde orale laesie die “te mooi” oogt voor maligniteit, is het soms juist wel.
Doe dit morgen
Diagnostic yield of MRI in adult patients with dizziness or vertigo at the emergency department: a systematic review and meta-analysis. 🔓
Jeong Y et al. — European Radiology, februari 2026
Systematische review en meta-analyse (17 studies, ~43.000 patiënten). De diagnostische opbrengst van MRI bij duizeligheid op de SEH is 13,1%. Bij geïsoleerde duizeligheid zonder neurologische uitval zakt dat naar 5,7%. DWI-only protocollen hebben een nog lagere opbrengst (4,3% vs. 13,6% bij volledig protocol).
Morgen: denk twee keer na voor je MRI aanvraagt bij geïsoleerde duizeligheid op de SEH. Geen neurologische uitval? De kans op een relevante bevinding is 1 op 20. En als je toch scant: geen DWI-only, maar volledig protocol.
Ook deze maand
Klinisch beleid
Head and Neck Cancer: A Review. — Breed JAMA-overzicht van hoofd-halskanker: epidemiologie, HPV-relatie (60-70% van orofarynxcarcinomen), stadiëring en behandelprincipes inclusief pembrolizumab bij recidief. Goed als referentiekader voor het MDO. JAMA
Longitudinal Patterns of Radiation-Associated Dysphagia in Patients With Head and Neck Cancer: A Systematic Review. 🔓 — Dysfagie piekt 3 maanden na radiotherapie (aspiratie 28,4%, sondevoeding 44,5%) en verbetert richting 24 maanden, maar blijft bij een substantieel deel klinisch significant. Concrete referentiewaarden voor timing van slikdiagnostiek. Head & Neck
Diagnostiek
A Novel Staging Model for Uveal Melanoma: Combining Tumor Volume, Clinical Factors, and Genetic Alterations in a Danish Cohort. — Deens cohort (n=3696) plaatst tumorvolume centraal bij uveaal melanoom: T0-tumoren (<12 mm³) geven 0% mortaliteit, oplopend tot 63% bij T5 na 20 jaar. Volumemeting op MRI en echo krijgt hiermee een expliciete prognostische rol. Ophthalmology
Electrocochleography for Monitoring Hearing Preservation During Cochlear Implantation. 🔓 — Geautomatiseerde intraoperatieve ECoG voorspelt gehoorverlies tijdens CI-insertie (aOR ~53 bij aanhoudende amplitude-daling). Stap richting real-time feedback voor de operateur om traumatische insertie te minimaliseren. JAMA Otolaryngol Head Neck Surg
Colofon
64 artikelen gescreend uit geselecteerde hoofdhals en algemene tijdschriften. 9 geselecteerd voor deze editie. Artikelen beoordeeld met Claude AI (Anthropic). Eindselectie en redactie: Onno Vijlbrief, neuro- en hoofdhals radioloog.